Powstanie parafii

Rozwój osadnictwa miał bardzo duży wpływ na rozwój sieci parafialnej. Fundowanie kościołów było wynikiem wzrostu znaczenia ekonomicznego i społecznego danej grupy ludzi, ale było także widocznym znakiem pogłębiającej się religijności. Parafia Podstolice należy do najstarszych w Archidiecezji Krakowskiej.

Nie jest jednak możliwe podanie dokładnej daty jej powstania ze względu na to, że nie zachowały się żadne dokumenty odnoszące się do tak ważnego w jej dziejach wydarzenia. Jako pewnik należy przyjąć, że istniała ona już przed rokiem 1348. Wtedy to z tej parafii, należącej wówczas do dekanatu Cziricz (Szczyrzyc) płacono świętopietrze, czyli daninę św. Piotra na potrzeby papiestwa w wysokości ustalonej na trzy skojce. Warto zwrócić uwagę na to, że w tym roku parafia musiała być już w pełni zorganizowana, aby spełniać taki warunek.

Poza tym nowe parafie korzystały zapewne z ulg udzielanych na rzecz wyposażenia kościoła. Wobec tego słusznym wydaje się upatrywanie początków tej parafii wcześniej. Rok 1292, jako czas erygowania parafii podstolickiej podaje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z drugiej połowy XIX wieku. Taką samą datę spotykamy w katalogach kościołów i duchowieństwa diecezji tarnowskiej (m.in. z roku 1850), do której w czasie ubiegłego stulecia parafia ta należała. Elenchus venerabilis cleri saecularis quam regularis dioeceseos Cracoviensis wydany po reorganizacji granic diecezji w 1885 roku podaje tę samą datę, zmieniając następnie na rok 1291, co jest utrzymywane w latach następnych.Tę pierwszą chronologicznie datę przyjmuje się obecnie jako inicjującą rozwój parafii Podstolice. Godność Biskupa Ordynariusza Diecezji Krakowskiej piastował wówczas Paweł z Przemankowa (1266 - 1292) i to właśnie on mógł wydać dokumenty erygujące ją. Przeszło półwieczny okres, a więc lata 1291 (lub 1292) - 1348, mógł być czasem, w którym parafia przechodziła proces formowania, czyli pełnego organizowania i uprawomocnienia. Na powstanie bowiem parafii miało wpływ wiele elementów, a wśród nich: istnienie kościoła, kapłan sprawujący opiekę duszpasterską, przymus parafialny wiernych (obowiązek uczestniczenia w życiu własnej parafii), uposażenie kapłana i kościoła, jurysdykcja kościelna, okręg parafialny (początkowo niekoniecznie ściśle określony).

Cechą charakterystyczną ówczesnej organizacji parafialnej były duże rozmiary ich okręgów, obejmujących co najmniej kilka wiosek. Parafia Podstolice, jak to możemy sądzić na podstawie relacji Jana Długosza zapisanej w Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis, od początków swego istnienia obejmowała poza samymi Podstolicami, także sąsiednie miejscowości: Ochojno i Rzeszotary. Prawdopodobnie także tereny obecnych Świątnik Górnych przed przeniesieniem do parafii Mogilany, około 1440 roku, także należały do Podstolic. W tym czasie istniały już inne sąsiednie parafie: Siepraw, Kosocice i Wieliczka. W roku 1412 Podstolice zostały darowane ołtarzowi św. Bartłomieja w Katedrze Wawelskiej. Aktu tego dokonał biskup krakowski Piotr Wysz, zatwierdzając dokument, w którym Jan Scholastyk oraz Piotr podkomorzy krakowski, bracia dziedziczni z Łuczyc, nadawali temu ołtarzowi wieś Podstolice.

Ołtarz św. Bartłomieja znajdował się przed drugim lewym filarem, ostatnim chóru większego. Zdobiły go dwie rzeźbione kolumny, a były na nim obrazy: Chrystusa (na miedzi), Matki Bożej, św. Jana Ewangelisty i św. Bartłomieja. Altaria ufundowana w 1402 roku na części wsi Trątnowice, obsadzona została przez mistrza Jana z Kluczborka w roku 1406. Dar Podstolic stanowił poszerzenie fundacji Szafrańców, będąc zarazem uposażeniem jednego wykładowcy na Wydziale Sztuk lub Teologii. W zamian, najstarszy w rodzinie Szafrańców miał na przyszłość zagwarantowane prawo wybierania jednego z dwóch kandydatów przedstawionych przez rektora na każdą z tych altarii. Do obowiązków tak mianowanego altarzysty należało odprawienie trzech mszy św. stosownie do czasu: na święto Najświętszej Maryi Panny, za zmarłych oraz za grzeszników, ponadto miał sprawować liturgię godzin w intencji fundatorów i ich poprzedników. Mocą tego dokumentu patronat kościoła parafii podstolickiej w roku 1412 przejęła Akademia Krakowska. Darowizna wsi przeznaczona pierwotnie dla wykładowcy na fakultecie Artystów, przeszła do Wydziału Prawa. Najliczniejszy bowiem, a przez to wymagający największych nakładów finansowych Wydział Sztuk uległ z czasem postępującej degradacji. Utrzymały się jedynie mniej liczne, ale dobrze uposażone fakultety Teologii i Kanonistyki.

Kiedy w 1535 roku doszło do utworzenia Kolegiaty św. Anny w Krakowie, gdzie powstały stanowiska prepozyta, dziekana i pięciu kanoników oraz siedmiu wikariuszy, które oddano do dyspozycji Uniwersytetu zaczęto poprzez różne zapisy powiększać fundusze tego kościoła. Znalazła się wśród nich także wieś Podstolice, która wraz z altarią św. Bartłomieja została wcielona do Kolegiaty św. Anny dnia 26 maja 1599 roku.

W dalszym ciągu jednak z tej wioski stanowiącej własność prepozyta św. Anny dochody czerpała Akademia Krakowska.